Acne is een van de meest voorkomende huidaandoeningen. Het ontstaat wanneer haarfollikels en talgklieren verstopt raken, waardoor puistjes, mee-eters en soms diepere ontstekingen ontstaan. Acne treedt meestal op in het gezicht, maar ook op de rug, borst, nek en bovenarmen kan acne ontstaan.
Acne komt voor bij mensen van alle leeftijden, maar is veel voorkomend tijdens de puberteit door hormonale veranderingen. Bij sommige mensen verdwijnt acne vanzelf; anderen hebben er jarenlang mee te maken.
Heb je aanhoudende of ernstige klachten? Raadpleeg dan altijd een huisarts of dermatoloog.
Acne kan zich op verschillende manieren uiten, afhankelijk van de ernst en het type. De meest voorkomende kenmerken zijn:
Roodheid rondom puistjes ontstaat door een lokale ontstekingsreactie. Wanneer talg zich ophoopt in een verstopte porie, kan dit een omgeving creëren waarin bepaalde bacteriën zich gemakkelijker vermenigvuldigen, wat de ontsteking uitlokt en versterkt.
Acne ontstaat door een samenspel van factoren. De talgklieren produceren te veel talg, waardoor poriën verstopt raken. Tegelijkertijd kunnen bacteriën op de huid een rol spelen bij het ontstaan van ontstekingen. De meest voorkomende oorzaken zijn:
Hormonen — met name androgenen, zoals testosteron — stimuleren de talgklieren om meer talg te produceren. Dat is de reden waarom acne zo vaak voorkomt tijdens de puberteit. Maar ook tijdens de menstruatiecyclus, zwangerschap of de overgang kunnen hormonale schommelingen acne uitlokken of verergeren.
Stress zorgt ervoor dat het lichaam extra hormonen aanmaakt, zoals cortisol. Dit kan de talgproductie verhogen en zo bijdragen aan een onzuivere huid. Veel mensen merken dat hun huid slechter wordt in drukke of stressvolle periodes.
Acne heeft een erfelijke component. Als een of beide ouders last hadden van acne, is de kans groter dat jij er ook mee te maken krijgt.
Sommige huidverzorgingsproducten, make-up of zonnebrandmiddelen kunnen poriën verstoppen en zo acne uitlokken. Dit wordt ook wel acne cosmetica genoemd. Kies bij een acnegevoelige huid bij voorkeur voor niet-comedogene producten.
Bepaalde medicijnen kunnen acne als bijwerking hebben. Denk aan sommige hormoonpreparaten, corticosteroïden of bepaalde vitaminesupplementen. Bespreek dit met je arts als je vermoedt dat medicatie een rol speelt.
Sommige onderzoeken suggereren een verband tussen een hoge inname van suikerrijke of sterk bewerkte voeding en acne. Ook zuivel wordt soms in verband gebracht met huidonzuiverheden. Het wetenschappelijk bewijs is echter nog niet eenduidig: het effect van voeding op acne verschilt ook sterk per persoon.
Niet alle acne is hetzelfde. Er zijn verschillende vormen, ingedeeld naar leeftijd en ernst.
Sommige acnevormen worden uitgelokt door externe factoren. Acne cosmetica ontstaat door producten die poriën verstoppen. Acne mechanica wordt veroorzaakt door aanhoudende druk of wrijving op de huid, zoals van een mondmasker, helm of telefoon. Medicamenteuze acne is een bijwerking van bepaalde geneesmiddelen.
Een consequente en milde huidroutine is de basis. Dit zijn de belangrijkste aandachtspunten:
De aanpak hangt af van de ernst van de acne. Bij milde klachten zijn producten die je bij de drogist kun kopen en leefstijlaanpassingen vaak voldoende. Bij matig-ernstige of ernstige acne is medische begeleiding aan te raden.
Nieuwere benaderingen, zoals het gebruik van bacteriofagen, worden wetenschappelijk onderzocht vanwege hun vermogen om specifieke bacteriën selectief te beïnvloeden zonder het volledige huidmicrobioom te verstoren. Dit is een cosmetische toepassing en geen medische behandeling van acne.
Huidverzorging en leefstijlaanpassingen helpen bij milde acne. Maar in de volgende situaties is het verstandig een huisarts of dermatoloog te raadplegen:
Vroegtijdige behandeling verkleint de kans op blijvende littekens.
Deze tekst is informatief en bedoeld voor consumenten. Het vervangt geen medisch advies. Bij ernstige of aanhoudende klachten is het altijd verstandig een dermatoloog of huisarts te raadplegen.
Acne ontstaat door een combinatie van factoren: verstopte poriën door overtollig talg, hormonale schommelingen en een verstoord evenwicht van bacteriën op de huid. Stress, genetische aanleg, bepaalde medicijnen en huidverzorgingsproducten die poriën verstoppen kunnen ook een rol spelen.
Nee, acne is niet besmettelijk. Je kunt het niet overdragen op een ander persoon door aanraking of contact.
Dat verschilt sterk per persoon. Bij veel mensen vermindert acne na de puberteit aanzienlijk. Anderen hebben er ook als volwassene last van. Met de juiste verzorging en — indien nodig — medische behandeling zijn de klachten bij de meeste mensen goed beheersbaar.
Uitknijpen vergroot het risico op littekens, maar hiermee verspreid je bacteriën naar omliggende huid en kan de ontsteking verdiepen. Het voelt misschien op dat moment fijn, maar maakt de situatie vaak erger. Laat puistjes bij voorkeur met rust of laat ze behandelen door een specialist.
Sommige onderzoeken wijzen op een verband tussen suikerrijke voeding, zuivel en acne. Het bewijs is echter nog niet eenduidig en het effect verschilt per persoon. Een gevarieerd en evenwichtig voedingspatroon is sowieso goed voor de algehele gezondheid, maar vervangt gerichte huidverzorging of medische behandeling niet.
Stress zelf veroorzaakt acne niet rechtstreeks, maar kan wel een bestaande acne verergeren. Stress stimuleert de aanmaak van hormonen zoals cortisol, die de talgproductie kunnen verhogen. Voldoende ontspanning, slaap en beweging ondersteunen een gezondere huid.
Niet-comedogene producten zijn huidverzorging of make-up die zo zijn samengesteld dat ze de poriën niet verstoppen. Ze zijn specifiek geschikt voor mensen met een acnegevoelige of vette huid. Kijk op de verpakking of een product als niet-comedogeen is aangemerkt.
Bacteriofagen worden wetenschappelijk onderzocht vanwege hun vermogen om selectief specifieke bacteriën te beïnvloeden zonder het volledige huidmicrobioom te verstoren. In cosmetische producten is het doel het ondersteunen van de huidmicrobiota en het bevorderen van een gezonde huidbalans. Ze zijn niet bedoeld als behandeling van acne. Bij medische klachten raadpleeg je altijd een arts.
Raadpleeg een dermatoloog als je acne ernstig of pijnlijk is, als er littekens ontstaan, als vrij verkrijgbare middelen onvoldoende helpen, of als de acne een negatieve invloed heeft op je zelfvertrouwen of dagelijks leven. Een dermatoloog kan de oorzaak beter in kaart brengen en gerichte behandelopties bespreken.
Wetenschappelijke bronnen
1. Degitz K, Placzek M, Borelli C, Plewig G. Pathofysiologie van acne. J Dtsch Dermatol Ges. 2007;5(4):316-323.
2. Marinelli LJ et al. Propionibacterium acnes Bacteriofagen vertonen een beperkte genetische diversiteit en een brede dodende activiteit tegen bacteriële huidisolaten. mBio. 2012.
